Portulaca

Tanti anni fa, facendo una passeggiata nelle strade di Pisa, ho visto per la prima volta la portulaca, che ci cresceva fra le pietre della strada. Ci sono voluti più di vent’anni prima che, l’anno scorso, dopo averla seminata nell’orto, l’abbia usata in cucina. Quando faccio la minestra di zucchine, ne aggiungo qualche manciata per ottenere un sapore fresco. E vedi che oggi una collega mi raccomanda di mangiarne regolarmente perché sembra essere ottima per la salute. Così mi lancio in una piccola ricerca su wikipedia, e ne leggo un po’ in olandese, in inglese e in italiano e viene confermata la sua utilità medicinale e culinaria. Ma ritornando al capitolo “denominazione” vedo che la portulaca viene anche chiamata porcellana, procaccia o pucchiacchella, e appunto quest’ultima parola viene evitata in alcune zone del Sannio a causa del diretto riferimento dialettale al sesso femminile. Ne leggo di più sull’etimologia su una pagina sulle parolacce napoletane (http://www.napoletanita.it/mal1.htm) e lo riferisco alla collega spagnola, che non del tutto è sorpresa, che tanto in spagnolo usano frequentemente del vocabolario vegetale per indicare sia il sesso femminile che maschile. E ci aggiunge che se esistono molto meno di quelle parole vegetali con connotazione sessuale in neerlandese, sarà dovuto alla mancanza di buona verdura dalle nostre parti. Il che, considerando la coltivazione nel mio orto, "¡contesto tenacemente!”.

Postelein

Jaren geleden, terwijl ik door de straten van Pisa wandelde, ontdekte ik voor het eerst postelein. Het plantje woekert er gewoon tussen de straatstenen. Pas meer dan twintig jaar later, nadat ik het vorig jaar in mijn moestuin had gezaaid, ben ik het beginnen gebruiken in de keuken. Een paar handenvol van het groensel geven een courgettensoep een heerlijk frisse smaak. En zie, vandaag krijg ik van een collega de goede raad om het regelmatig te eten, want het schijnt een zegen te zijn voor de gezondheid. Dus trek ik één en ander na via wikipedia, lees er wat over in het Nederlands, in het Engels, in het Italiaans en krijg daarmee de bevestiging dat het medicinaal zowel als culinair zeer nuttig is. Maar wanneer ik terugkeer naar het hoofdstukje “denominazione”, zie ik dat het in het Italiaans verscheidene andere namen heeft, waaronder pucchiacchella, en juist dat laatste woord wordt in een bepaalde regio in het zuiden vermeden, wegens de rechtstreekse verwijzing naar het vrouwelijke geslachtsorgaan. Ik lees nog wat meer over de etymologie op een pagina over Napolitaanse “scheldwoorden” (http://www.napoletanita.it/mal1.htm) en spreek mijn Spaanse collega hierover aan. Blijkt dat die helemaal niet verbaasd is, want in het Spaans gebruiken ze ook een uitgebreide vegetale woordenschat met seksuele connotaties. En ze voegt er nog aan toe dat als wij dat in het Nederlands niet doen, dat waarschijnlijk is te danken aan het feit dat er in onze streken een gebrek is aan lekkere groenten. Wat ik, gezien de teelt in eigen moestuin, hardnekkig betwist!